تصور کنید مغازهای در یکی از شهرهای بزرگ دارید، اما درب آن همیشه بسته است یا هیچ تابلویی ندارد. چگونه انتظار دارید مشتریان شما راه را پیدا کنند؟ در دنیای امروز، فضای آنلاین مشابه همان شهر شلوغ و پر رفتوآمد است و وبسایت شما، همان مغازهای است که باید ۲۴ ساعته باز و آماده خدمترسانی باشد.
شاید تا چند سال پیش، داشتن یک وبسایت برای کسبوکارهای ایرانی یک انتخاب لوکس یا نشانهای از پیشرفت بود، اما در سالهای اخیر و سال 1405، قوانین بازی تغییر کرده است. با تغییر عادتهای خرید مردم، نفوذ گسترده اینترنت در بخشهای مختلف زندگی و رقابت شدید برندها، داشتن سایت از یک «امکان» به یک «ضرورت حیاتی» تبدیل شده است. در این مقاله میخواهیم صادقانه بررسی کنیم که چرا اگر هنوز سایت ندارید، در حال از دست دادن سهم بزرگی از بازار خود هستید.
تغییر رفتار مشتریان ایرانی، از بازار سنتی تا جستجوی گوگل
چرا مشتریان دیگر اول به بازار نمیروند؟
مگر شما خودتان بی هدف و بدون تحقیق برای خرید چیزی که واقعا قصد خریدش را دارید به بازار میروید؟ اگرچه امروزه در همه جای دنیا مردم در اولین قدم در اینترنت به دنبال کسب اطلاعات در مورد محصول و خدمات مورد نیازشان میگردند، ولی این موضوع در ایران به واسطه شرایط خاص اقتصادی و نوسانات بالای نرخ ارز و تاثیرات آن بر روی قیمت کالا و خدمات بیشتر مورد توجه مردم قرار میگره.
در واقع شاید بتوان گفت در 99 درصد مواقع اولین اقدام مردم برای خرید هر چیزی (از خرید مبل و صندلی تا خدمات مشاوره و روانشناسی) جستجو در اینترنت است. برخی جستجو را از طریق گوگل و موتورهای جستجو انجام میدهند، برخی در شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک، اینستاگرام و یا پیامرسانهای ایرانی و بینالمللی مانند تلگرام، سروش، بله و واتساپ. در هر صورت بستر همه این پلتفرمها اینترنت هست و اگر شما یا کسب و کارتان در اینترنت نباشید، در واقع وجود ندارید.
سایت، ابزار اعتمادسازی و اعتبار برند
آیا اینستاگرام برای اعتبار کافی است؟
یک جملهای بود که میگفت: «هر کسی را بهر کاری ساختند» شاید بی ربط به این نکتهای که میخوام بگم نباشه، اینکه دسترسی به شبکههای اجتماعی مبتنی بر موبایل مانند اینستاگرام و تیک تاک یا پیامرسانهایی مانند تلگرام، واتساپ، ایتا، سروش، آیگپ و … برای ساخت یک کانال ارتباطی و فروش برای افراد و کسب و کارها به مراتب آسانتر از پیادهسازی سایت است باعث میشه بسیاری از این ابزارها استفاده کنند.
ولی واقعیت اینه که هر کدوم از ابزارها ماهیت و عملکرد خاص خودشون رو دارند و نمیشه هیچکدوم رو جایگزین دیگری کرد. بنابراین اگرچه شبکههای اجتماعی برای تعامل با کاربران و مشتریان عالی هستند ولی داشتن سایت برای «اعتبار قانونی و حرفهای» کسب و کار ضروری است.
اگر چه جنس مشتریان با هم فرق دارد ولی اکثر مشتریانی که به دنبال خدمات و کالاهای مهم هستند برای تصمیم گیری نهایی قبل از خرید به دنبال نشانی دامین، نماد اعتماد و نشانههای اعتبار میگردند تا مطمئن شوند شما یک کسب و کار واقعی هستید.
فروش 24 ساعته و بدون مرز
وقتی شما خواب هستید، سایت شما کار میکند!
شاید برایتان این سوال هم وجود داشته باشد که مگر صفحات شبکههای اجتماعی مثل پیج اینستاگرام یا کانال تلگرام نمیتواند به صورت شبانهروزی در دسترس مخاطب باشد؟ که طراحان سایت همیشه تلاش میکنند مشتریان را مجاب کنند که از سایت استفاده کنند.
سوالتان منطقی و درست است و پاسخش رو میخوام بیطرفانه و در جهت منافع صاحبان کسب و کارها بدم که این قضاوت رو در مورد من نداشته باشید.
ببینید واقعیت امر اینه که در نهایت شما باید بر اساس نوع کسب و کار، نوع محصول یا خدمات، ساختار و مدل فعالیت تجاری که دارید، میزان بودجهای که برای توسعه کسب و کارتان میتوانید هزینه کنید و اهدافتان برای آینده کسب و کار، خودتان تصمیم بگیرید که در هر مرحله از مسیری که طی میکنید از چه نوع ابزاری استفاده میکنید.
ولی در این بخش از مقاله برخی از مزیتهای رقابتی که سایت نسبت به یک مغازه فیزیکی دارد رو ذکر میکنم.
- یک مغازه فیزیکی ساعت کار مشخص دارد، در صورتی که سایت شما به صورت 24 ساعته فعال است.
- سایت شما محدودیت مکانی ندارد و به مشتریانی که در شهرهای دیگر و حتی خارج از کشور هستند دسترسی میدهد.
- اگر شما یک سایت نداشته باشید، بازار شلوغ و پر تردد اینترنت را برای فروش از دست میدهید.
- اگر شما سایت نداشته باشید، رقبای شما به احتمال زیاد دارند و با رقابت کمتری از بازار اینترنتی بهره میبرند.
- حتی اگر کالا و خدمات شما مستلزم حضور فیزیکی باشد، باز هم مردم اغلب برای پیداکردن مراکز فروش و خدمات حضوری از منابع آنلاین مانند گوگل، نقشههای آنلاین، دایرکتورهای مشاغل آنلاین، شبکههای اجتماعی و … استفاده میکنند.
- سایت شما میتواند بسیاری از خدمات و نیازمندیهای مشتریانتان را به صورت آنلاین در اختیارشان قرار دهد و این میتواند دخالت انسانی، حجم تردد حضوری و هزینههای مازاد کسب و کار شما را کاهش بدهد.
بازگشت سرمایه و هزینههای واقعی
آیا داشتن سایت گران است یا نداشتن آن؟
در بخش قبل به این نکته اشاره کردم که سایت شما میتواند برخی از نیازهای مخاطبان شما را در اختیارشان قرار دهد. یکی از هزینههایی که بسیاری از کسب و کارها همواره انجام میدهند هزینه چاپ کاتالوگ، بروشورهای آموزشی یا تبلیغاتی، کارت ویزیت و … هست. با وجود سایت دیگر لزوماً نیازی به چاپ کاتالوگ یا راهنمای کاربری محصولات خود ندارید و حتی با هزینههایی که در سال جاری یا در سال 1405 برای چاپ 1000 نسخه کاتالوگ رنگی باید بپردازید میتوانید یک سایت ساده و ارزان راهاندازی کنید.
نکتهای که باید بدونید اینه:
اینکه در هر کسب و کاری که اقدام به راهاندازی سایت میکنه دقیقا بازگشت سرمایه چقدر زمان میبره، آیا اصلا موفقیتی حاصل میشه یا نه؟ و اینکه یک کسب و کار از چه نوع زیرساخت یا پلتفرمی باید استفاده کنه تا بهترین نتیجه رو در جهت رشد و توسعه اش بگیره، و آیا افزایش درآمدش از این طریق تا چه اندازه قابل تخمین زدن هست، نیازمند بررسی دقیقتری هست.
و واقعیت اینه که برای هر نوع کسب و کاری نقشه راه ممکنه متفاوت باشه و نمیشه یک نسخه ثابت برای همه اهداف نوشت.
یعنی اینکه شما با چه هدفی میخواهید فعالیت آنلاین خودتون رو شروع کنید، نوع کالا و خدماتتون و نوع فعالیتی که میخواهید در فضای آنلاین انجام بدید و حتی نوع مخاطبی که دارید و احتمالا دهها پارامتر دیگه در تعیین و تخمین هزینه و زمان دخیل هستن.
در مورد اینکه داشتن سایت گران است یا ارزان هم به این نکات توجه داشته باشید:
داشتن سایت در حقیقت مجموعه ای از اقدامات است که فقط قدم اول آن راه اندازی سایت است و برای یک سایت خوب که نیاز شما را برآورده کند و شما را به اهدافتان برساند لازم است اقدامات مختلفی مانند نگهداری، بروزرسانی، تولید محتوا، بهینه سازی، سئو و حتی دیجیتال مارکتینگ را انجام دهید و همه این کارها تا زمانیکه شما سایت را میخواهید باید ادامه یابد.
که البته همچنان مسئله به اینکه شما چه تصمیمی دارید و چه هدفی رو دنبال میکنید ربط داره و توصیه میشه فارغ از اینکه چه کسی قرار است پروژه شما را برنامه ریزی، مدیریت یا اجرا کند از خدمات مشاوره با یک فرد مطمئن و با تجربه استفاده کنید تا جلوی ضررهای احتمالی مالی و زمانی را بگیرید.
دسترسی به دادهها و شناخت مشتری
چرا در بازارهای سنتی مشتریان خود را نمیشناسید؟
معمولاً در بازارهای سنتی روزانه با تعداد زیادی مخاطب روبرو میشوید که شناختی از آنها ندارید مگر اینکه این افراد از شما خریدی را انجام دهند که حتی در این صورت هم خیلی از کسب و کارها نیازی نمیبینند که اطلاعاتی از مشتریانشان جمعآوری کنند، و این باعث میشود در شرایط بحرانی یا در زمانی که بخواهید مکان فیزیکی مغازهتان را عوض کنید باید از صفر شروع کنید و نمیتوانید مشتریان سابق خودتان را جذب کنید.
ولی در یک سایت ابزارهایی مانند گوگل آنالیتیکس و هزاران ابزار دیگر وجود دارد که به راحتی دیتای مورد نیاز برای یک استراتژی بازاریابی و تبلیغاتی را جمعآوری و در اختیارتان قرار میدهد. اینکه مشتریان شما از چه شهری بیشتر هستند، به چه محصولاتی بیشتر علاقه دارند، چه مدتی در صفحات سایت شما باقی میمانند و تا کجای صفحه اسکرول و محتوای شما را مطالعه میکنند و بسیاری از پارامترهای دیگر که با تحلیل این دادهها میتوانید شناخت عمیقتری از مخاطبین و مشتریان خود بدست بیاورید
بدست آوردن این اطلاعات در فروش فیزیکی به سختی انجام میشه و اگر سالهای گذشته (قبل از گسترش اینترنت به شکل امروزی) رو یادتون باشه مغازههایی که در یک مکان جا افتاده و شناخته شده بودن، اگر به هر دلیلی قصد جابجایی مکانشون رو داشتن، از یک ماه قبل تا یک ماه بعد از جابجایی باید با نصب اطلاعیه یا پارچه نوشته یا پلاکارد به مخاطبینشون اطلاع میدادن که این مغازه قراره به مکان دیگری منتقل بشه.
تعامل با مشتریان و کاربران
آخرین نکتهای که در کسب و کارهای آنلاین حائز اهمیت هست اینه که از طریق پلتفرمهای آنلاین اعم از سایت یا بسترهای مبتنی بر شبکههای اجتماعی یا اپلیکیشنهای موبایل همواره ایجاد زمینه برای تعامل بین صاحبان کسب و کار و مشتریان بسیار آسانتر از هدفمندتر از سایر روشهای سنتی و فیزیکی هست.
دیگه با خودمان که تعارف نداریم، بارها برای اکثر ما پیش اومده که وقتی وارد یک فروشگاه میشویم با یکی دو مرتبه سوال در مورد یک کالا دیگه احتمالا یا خودمان دیگه سوال نمیکنیم یا فروشنده پاسخ سرد میده و یا حتی با فروشندگانی مواجه شدیم که به سختی پاسخ مشتری رو میدن که قیمتی رو اعلام کنن، یا سرگرم گوشی موبایلشون هستن و باید چند بار یک سوال رو پرسید تا بشنون، و در نهایت یک فروشنده در یک فروشگاه فیزیکی نهایتا بتواند قیمتی را اعلام کند و یکی دو آپشن یک محصول را به مشتری بگوید که آنهم معلوم نیست تا چه اندازه مستند و واقعی باشه ولی در سایت میتوانید همه اطلاعات را در خصوص محصولات یا خدمات خود منتشر کنید تا مشتریانی که تمایل به کسب اطلاعات بیشتر دارند بتوانند آنها را مطالعه کنند.
امروزه بسیاری از مشتریان حتی اگر قصد خرید حضوری هم داشته باشند، سعی میکنند قبل از خرید، اطلاعات مورد نیازشان را از طریق اینترنت کسب و تصمیم مناسب را بگیرند و در نهایت برای خرید حضوری اقدام کنند. که اگر شما در اینترنت نباشید شانس اینکه مشتریان محلی خود را بتوانید جذب کنید از دست میدهید.
جمعبندی و قدم بعدی: از کجا شروع کنیم؟
تکنولوژی منتظر کسی نمیماند و اگر میخواهید از رقبایتان عقب نمانید، و میخواهید متناسب با شرایط روز دنیا شما هم تغییر کنید بهتر است سریعتر شروع کنید. شاید تصمیم برای شروع سخت باشد ولی غیرممکن نیست، و برای شروع اولین قدم مشورت با افرد آگاه و با تجربه است تا در نهایت بتوانید بهترین تصمیم با بگیرید.
